https://krusevacgrad.rs/bila-jednom-jedna-mladost-ora-morava/

Pamtenik: ORA Morava – bila jednom jedna mladost

Postavljeno: 07.10.2026

Omladinska radna akcija „Morava“ trajala je u Velikoj Lomnici, gde je bilo smešteno brigadirsko naselje, tokom letnjih meseci od 1971. do 1980. godine

Na njoj je 315 omladinskih radnih brigada iz čitave Jugoslavije, sa nešto više od 17 hiljada brigadira, smeštenih u naseljima Soko Banja i Lomnica, gradilo brane „Bovan“ i „Ćelije“, uređivalo Sikirički potok i Jovanovačku reku, podizalo nasip i most na Velikoj Moravi, nasip na Rasini i na Moravi kod Trstenika, podizalo obaloutvrde na reci kroz Vrnjačku Banju, vodovod od Ćelija do Kruševca i rekonstruisalo ulicu Cara Lazara u Kruševcu.

U samom centru Velike Lomnice, praktičnom „predgrađu“ Jastrepca, danas se vide samo malobrojni ostaci mnogobrojnih baraka koje su još jedini fizički svedoci da je nekada na tom mestu postojalo brigadirsko naselje legendarne ORA „Morave“.

U selu Velika Lomnica, nadomak Kruševca nalazi se Spomen obeležje ORA “Morava” pored izvora mineralne vode. Spomenik je projektovao Boško Ilačević – akademski slikar iz Beograda, isključivo iz metala, a realizovali su ga radnici IMK “14. oktobar” iz Kruševca. Objekat, visine 5,60 metara ispunjavanju simboli radnih akcija: lopate, pijuci, krampovi, šlemovi i dr. Osnovnu masu spomenika čini metalna zarubljena šestostrana piramida, visine jednog metra sa imenima svih radnih brigada koje su učestvovale u ORA “Morava” do otkrivanja ovog obeležja (1975).

Ove, 153. brigade iz raznih krajeva naše zemlje, zabeležene su naizmenično ćirilicom i latinicom. Iznad piramide je gornja platforma koju drže 6 stubova sa apliciranim grbovima svih naših republika. Na horizontalnom delu piramide položen je grb SFRJ – simbol bratskog i radnog jedinstva mladih akcijaša. Sa gornje platforme silazi “grozd” komponovan od raznovrsnog radnog alata, kao simbol rada nad grbom SFRJ. Na vrhu spomenika je veliki čekić sa rečima “Tito” i “ORA MORAVA”. Spomenik je obojen belom i crvenom bojom.

Omladinske radne akcije nastale su još u toku NOB-a, a naročito su bile popularne nakon završetka Drugog svetskog rata i imale su za cilj da obnove i izgrade privredu, infrastrukturu, naučne, sportske, kulturne i zabavne objekte u Jugoslaviji. U prvim posleratnim Saveznim radnim akcijama milioni omladinaca gradili su auto-puteve, pruge, fabrike, čak i čitave gradove. Najveće Savezne radne akcije dešavale su se u periodu od 1946. do 1952. godine. Kao dan Omladinskih radnih akcija u SFRJ se obeležavao 1. april – dan kada su 1946. godine počele pripreme za organizovanje izgradnje pruge Brčko-Banovići. Od većih akcija 1974. godine bile su ORA “Sutjeska”, ORA “Niš”, ORA “Beograd-Bar”, ORA “Kozara” ORA “Šabac” ali i ORA “Morava”.