https://krusevacgrad.rs/pamtenik-prvi-srpski-ustanak-i-oslobodjenje-krusevca-od-turaka/

Pamtenik: Prvi srpski ustanak i oslobođenje Kruševca od Turaka

Postavljeno: 11.09.2026

Oslobođenje Kruševca 1806. godine predstavlja jedan od najznačajnijih događaja u Prvom srpskom ustanku, kada je srpska ustanička vojska pod komandom Mladena Milovanovića i Stanoja Glavaša uspela da protera osmansku vojsku i privremeno vrati staru prestonicu kneza Lazara pod srpsku vlast

Kruševac (u tursko vreme poznat kao Aladža Hisar ili Šareni Grad) imao je ogroman strateški i simbolički značaj. Bio je kapija za prolaz turskih pojačanja sa juga (iz pravca Niša i Novog Pazara) prema unutrašnjosti ustaničke Srbije. Za same ustanike, oslobađanje prestonice srednjovekovne Srbije imalo je i ogroman moralan i istorijski podsticaj.

Već tokom 1805. godine, ustaničke čete su pod vođstvom vojvode Koste Milovanovića Pećanca vršile upade u kruševački kraj. Međutim, ključni napad organizovan je sledeće godine.

Tokom velike turske ofanzive 1806. godine, dok je Karađorđe vodio glavninu snaga ka Mišaru, a Milenko Stojković branio Deligrad, deo ustaničkih snaga dobio je zadatak da neutrališe tursko uporište u Kruševcu.

Srpsku vojsku predvodio je vojvoda Mladen Milovanović, uz veliku pomoć čuvenog hajdučkog harambaše Stanoja Glavaša. Ustaničke snage su opkolile grad, odsekle turski garnizon od Niša i započele žestoke borbe za oslobođenje varoši.

Ustanici su uspeli da poraze turske snage i u potpunosti oslobode Kruševac u septembru 1806. godine. Nakon oslobođenja, na prostoru južno od Kruševca (prema Jastrepcu i Nišu) podignuti su ustanički šančevi kako bi se grad odbranio od kontranapada.

Grad je postao centar oslobođene Kruševačke nahije, a za prvog kruševačkog vojvodu postavljen je Antonije Pljakić (Karađorđev zet).

Kruševac je ostao slobodan sve do 1809. godine, kada je nakon propasti srpskog napada na Niš i poraza na Čegru, turska vojska u velikoj ofanzivi ponovo zauzela grad.

Kruševac je konačno i trajno oslobođen od turske vlasti tek 1833. godine, u vreme vladavine kneza Miloša Obrenovića, kada je Hatišerifom šest nahija (uključujući Kruševačku) zvanično vraćeno Kneževini Srbiji.

I.R.