https://krusevacgrad.rs/na-danasnji-dan-nastao-mars-na-drinu/

Na današnji dan: Nastao marš „Na Drinu“

Postavljeno: 26.05.2026

Originalni notni zapis čuvenog marša „Na Drinu”, koji je Stanislav Binički sopstvenom rukom prepisao i datirao na 26. maj 1915. godine, predstavlja jedan od najvažnijih dokumenata srpske muzičke i vojničke istorije, a danas se čuva u Narodnom muzeju Kruševac

Ovaj dragoceni rukopis krije duboku priču o herojstvu, gubitku i opstanku jednog naroda.

Kako je nastala kompozicija?

Binički je kompoziciju, čiji je zvanični naziv zapravo „Na Drinu”, stvorio krajem 1914. godine, inspirisan briljantnom pobedom srpske vojske nad austrougarskom u Cerskoj bici. Smatra se da je marš posvećen pukovniku Milivoju Stojanoviću Brki, komandantu čuvenog Drugog pešadijskog puka (poznatijeg kao Gvozdeni puk), koji je herojski poginuo upravo tokom borbi na Ceru i Kolubari.

Iako je marš osmišljen i premijerno izveden ranije u Valjevu i Kragujevcu, sam kompozitor je 26. maja 1915. godine formalno uobličio, potpisao i datirao partituru. U tom trenutku, Srbija se nalazila u kratkotrajnom zatišju pred strašnu trojnu invaziju Centralnih sila i predstojeću Albansku golgotu. Binički je, kao vojni kapelnik i dirigent orkestra Kraljeve garde, ovaj zapis nosio sa sobom kroz sve ratne strahote.

Sudbina zapisa i Legat u Kruševcu

Binički je prešao Albaniju sa vojskom i narodom. Po dolasku na ostrvo Krf, uspeo je da uz pomoć saveznika obnovi vojni orkestar. Marš „Na Drinu” postao je obavezni deo repertoara koji je dizao moral izmučenim srpskim vojnicima, ali i oduševljavao francuske i britanske trupe.

Ovaj istorijski papir iz 1915. godine preživeo je Prvi svetski rat zahvaljujući tome što ga je porodica Binički brižno čuvala. Kasnije je, kao najvredniji eksponat, predat Kruševcu i danas čini centralni deo Legata Stanislava i oca mu Stevana Biničkog u kruševačkom muzeju.

Kada je Binički 26. maja 1915. godine stavio potpis na note, marš nije imao reči. Skoro pola veka muzika se izvodila isključivo instrumentalno. Tek 1964. godine, povodom obeležavanja 50 godina od Cerske bitke, srpski pesnik i novinar Miloje Popović napisao je čuvene stihove „U boj, krenite junaci svi…”, čime je ova koračnica dobila svoj konačni, danas opštepoznati oblik.

I.R.