https://krusevacgrad.rs/bombardovanje-na-vaskrs-1944-i-1999-godine/

Bombardovanje na Vaskrs 1944. i 1999. godine

Postavljeno: 12.04.2026

Savezničko bombardovanje Srbije u Drugom svetskom ratu trajalo je od oktobra 1943. do  novembra 1944. godine. Prvi grad koji su saveznici bombardovali bio je Niš, 20. oktobra 1943. godine, a poslednji grad koji je bombardovan bilo je Užice, 21. novembra 1944. godine. Pozadina savezničkih bombardovanja gradova Srbije, nalazila se u procenama savezničkih vojnih startega, a sve se događalo u sklopu završnih borbi za oslobođenje Srbije u Drugom svetskom ratu. Marta 1944. godine formirana je specijalna jedinica Balkanske vazduhoplovne snage (Balkan Air Force) čiji je zadatak bio bombardovanje ciljeva na Balkanu. Vaskrs 1999. Godine, za vreme NATO agresije, će ostati upamćen kao jedan od najkrvavijih dana bobmbardovanja i najžešćih udara na tadašnju SR Jugoslaviju.  Jedanaesti april 1999. godine, pamtićemo kao dan najžešćeg udara na teritoriju Srbije i pokušaja kopnene invazije na našu zemlju koja nije uspela zahvaljujući hrabrom otporu naših hrabrih vojnika na Košarama

Za 13 meseci (od oktobra 1943. do novembra 1944. godine), koliko su saveznički avioni u raznim misijama bombardovali ciljeve po Srbiji, žrtve i materijalna razaranja nadmašili sva ranija bombardovanja, uključujući i nemačko bombardovanje Beograda i drugih gradova u Srbiji, aprila 1941. godine.

Od oktobra 1943. do novembra 1944. godine američko i britansko vazduhoplovstvo je na teritoriji Srbije izvelo više od 120 strategijskih bombarderskih misija. Osim u Nišu gde je po tipu aviona P38 bombardovanje bilo taktičko, sva ostala su izvedena strateškim bombarderima B17 i B24. U tim bombardovanjima je učetvovalo više od 3.700 bombardera, a bačeno je 9.500 tona rasprskavajućih i zapaljivih bombi.

Saveznički avioni bombardovali su ciljeve u ukupno 33 grada u Srbiji.  Najčešće bombardovani gradovi su Niš, 14 puta, Beograd 13 puta, Novi Pazar osam puta, Kraljevo i Subotica sedam puta, Novi Sad šest puta, Sjenica i Peć pet puta, Leskovac, dva puta. Najrazornja bombardovanja, po materijalnim razaranjima, a posebno po civilnim žrtvama pretprpeli su Beograd i Leskovac.

„Krvavi Vaskrs“ 1944.

„Krvavi Vaskrs“, kako je nazvano savezničko bombardovanje Beograda 16. i 17. aprila 1944. u kome je poginulo više od 2.000 ljudi, dugo je bio tabu tema, a ni danas sa njega nije potpuno skinut veo tajne. Dva dana zaredom, saveznici su u sklopu šire akcije bombardovanja ciljeva na Balkanu, razorno bombardovali Beograd. Prvog dana Uskrsa, 16. aprila, primarni cilj misije bio je aerodrom Brašov u Rumuniji, ali je usled lošeg vremena i guste oblačnosti misija napuštena. Sutradan, 17. aprila primarni cilj je bio Beograd, odnosno, most na Savi, železnička stanica, fabrika „Rogožarski“, fabrika aviona „Ikarus“ i aerodorom Zemun.

Bombardovanje Leskovca – akcija „Nedelja pacova“ septembra 1944.

U akciji „Nedelja pacova“, 6. septembra 1944, na  rođendan kralja Petra II Karađorđevića, savezničke snage bombardovale su Leskovac, koji je pre rata važio za jedan od privredno najrazvijenijih gradova i potpuno ga razorile. Saveznički bombarderi u pratnji 20 lovaca, uništili su i oko 1.800 objekata u širem centru grada, a tom prilikom, kako se procenjuje, stradalo je 2.000 ljudi. Cilj ove operacije bio je da spreči povlačenje nemačkih okupacionih snaga iz Grčke. Iako se verovalo da je u gradu stacioniran veliki broj nemačkih i bugarskih vojnika ispostavilo se da to nije istina. Jugoslovenska vlada u Londonu, uložila je pisani protest Forin ofisu ukazujući na velike civilne žrtve i razaranja.

„Srećan Uskrs, Srbi!“, 11. april 1999.

Vaskrs 1999. godine, za vreme NATO agresije, će ostati upamćen kao jedan od najkrvavijih dana bombardovanja i najžešćih udara na tadašnju SR Jugoslaviju. Uskrs – 11. april te 1999. godine, pamtićemo kao dan najžešćeg udara na teritoriju Srbije i pokušaja kopnenog upada. U svim ratnim izveštajima zabeleženo je da je to najkrvaviji dan za pripadnike 53. graničnog bataljona tokom bitke na Košarama. Tog dana poginulo je sedam vojnika i jedan podoficir 53. graničnog bataljona. Taj dan bio je najkrvaviji na karauli Košare a mladi vojnici heroji, na odsluženju redovnog vojnog roka, odbili su tada napad dve brigade. Tako je sprečena kopnena invazija NATO- a na našu zemlju.

Na Vaskrs 1999. poginula je i najmlađa žrtva bombardovanja, Bojana, beba od 9 meseci, u zagrljaju svoga oca.

Međunarodni putnički voz Beograd-Solun NATO avijacija bombardovala je 12. aprila 1999. dok je prelazio preko mosta na Južnoj Moravi. Tačan broj poginulih putnika u vozu u Grdeličkoj klisuri još nije utvrđen. Identifikovano je 15 tela. U vozu je bilo više od 50 putnika. Više desetina je ranjeno. Tačan broj žrtava nikada nije utvrđen.

„Ne treba se bojati ljudi, nego neljudskog u njima“, uklesano je na spomeniku pokraj železničkog mosta preko Južne Morave u Grdeličkoj klisuri.

Poznato je načelo da su ljudska prava iznad suvereniteta, nacije ili neke državne zajednice, jer država, zaista, nema smisla ako ne služi zaštiti ljudskih prava. Na to načelo pozivaju se zapadne sile koje su kršeći Povelju Ujedinjenih nacija, učinile sve da pravno obrazlože rat protiv naše zemlje. Zapadne sile su bombardeovanjem Republike Srpske 1995. i Srbije 1944. i 1999. godine prouzrokovale nasilna iselenja preko dva i po (možda i tri) miliona stanovnika koji su zauvek izgubili svoj zavičaj i domove. Tokom NATO bombardovanja poginulo je oko 3.000 civila. Među njima je 89 ubijene dece. Najmanje jedno dete ginulo je dnevno tokom NATO agresije, dok je najmanje troje do četvoro ranjavano. Dejstvom agresora ranjeno je oko 12.000 civila. U redovima vojske i policije ukupno je bilo 1.008 poginulih. Srušeno je ili teško oštećeno 85 manastira i crkava i znatan broj spomenika kulture, a sa Kosova i Metohije proterano je oko 250.000 Srba. Rukovodstvo Albanaca sa Kosova i Metohije je 2008. godine jednostrano proglasilo nezavisnost Kosova. Ne osvrćući se na Rezoluciju Saveta bezbednosti 1244, koja garantuje suverenitet i teritorijalni integritet Srbije (SRJ), članice NATO- a prve su priznale „nezavisnost Kosova“.

Spomenik deci žrtvama NATO agresije nalazi se na Tašmajdanu, preko puta crkve Svetog Marka u Beogradu.

Spomenik je podignut 24. marta 2000. godine, a simbolizuje u liku Milice Rakić, stradanje 79 dece. Na spomeniku se nalazi epitaf „Bili smo samo deca” na srpskom i engleskom jeziku.

Zločinački duh NATO- a još lebdi nad mestom zločina.

Neka je večna slava svim poginulima. Vječnaja pamjat!

Ognjen Milićević

Foto: Vikipedija/ Jugmedija/ screenshotyoutube Sputnjik Srbija