https://www.bruskikofer.rs/putovanje-kroz-vekove-kulturnog-nasledja-zupe/
PUTOVANJE KROZ VEKOVE KULTURNOG NASLEĐA ŽUPE
,,Moja Župa, moja Okeanija, Svetlija od tobolaca i od kanija,
i od rosulje kao Ostrva Farska, gejačka, nejačka, vinarska i carska!“
Ovako je čuveni Milosav Buca Mirković opisao svoju rodnu Župu u jednoj od svojih poslednjih zbirki pesama. I s razlogom, jer Aleksandrovac ne samo da odiše mirisom umetnosti i vina, već živi duh tradicije i duhovnosti oličenih u svetinjama, koje obiluju župskim krajem i donose posebnu notu popularne Okeanije.
Pored brojnih crkava, naročit pečat kulturnog i verskog nasleđa daju manastiri koji datiraju od davnina.
Pravi primer je ženski manastir Rudenice nastao negde između 1402. i 1405. godine. Nalazi se u istoimenom selu i posvećen Svetom Iliji. Manastir je zadužbina vlastelina Vukašina i njegove žene Vukosave. O samim ktitorima postoji malo podataka, ali su njihovi portreti oslikani na južnom zidu crkve pored portreta despota Stefana Lazarevića i njegovog brata Vuka. Jedini trag je povelja iz 1404. u kojoj se pominje rizničar Vukašin a izdali su je kneginja Milica, potpisana kao monahinja Jevgenija, despot Stefan i Vuk Lazarević. Manastir danas ima uređenu portu, novi konak i zvonar. Proglašen je za spomenik kulture od velikog značaja i pod zaštitom je Zavoda za zaštitu spomenika u Kraljevu.
U Plešu, jednom od najinteresantnijih župskih sela, nalazi se manastir Pleš sa crkvom posvećenom Svetim mučenicima i besrebrnicima Kozmi i Damjanu.
Manastir je sazidan oko 1420. kad je knez Lazar obnovio Koznik, pretpostavlja se da je obnovio i manastir u Plešu. Upravu nad tvrđavom Koznik imao je Radič Postupovič koji je bio na dvoru cara Lazara. Prema predanju, manastir je bio aktivan do 1901. godine, kada je velika poplava znatno oštetila manastirski konak. Devedesetih godina su meštani želeli da obnove crkvu, a kada je 2003. iz manastira Studenica u Pleš došlo tročlano bratstvo na čelu sa jeromonahom Damaskinom, započet je monaški život u ovoj svetinji.
Svako duhovno mesto nosi svoju jedinstvenu priču i značaj, a čine neodvojivi deo kulture i identiteta ovdašnjeg stanovništva. Sa svojim prelepim planinskim predelima, netaknutom prirodom i bogatom istorijom, ovi spomenici kulture čuvaju nasleđe srpskog pravoslavlja kroz vekove.
,,Naše crkve i manastiri imaju veliki značaj kada je reč o samoj opštini Aleksandrovac. Poslednjih godina ljudi su se vratili tradiciji i veri. Lepa je slika kada vidimo na službama mlade ljude. Opština svake godine izdvaja određena sredstva namenjena obnovi ili izgradnji crkve ili manastira. Mnogi mladi ljudi koji ovde žive sa porodicama nam dolaze sa osećajem i potrebom da u svom mestu imaju crkvu i mi im izlazimo u susret. Trenutno se gradi crkva u Donjim Vratarima, a za Suboticu i Garevinu se radi na projektima. Opština je u ovim mestima već pomogla kada je reč o putnoj infrastrukturi. Svake godine raspisujemo konkurs za dodelu sredstava iz budžeta opštine Aleksandrovac tradicionalnim crkvama i verskim zajednicama. U 2025. smo izdvojili 2 miliona dinara za devet verskih objekata. Nastojimo da razvijamo verski turizam. Sve je više posetilaca koji obilaze svetinje a i kad god imamo posete iz državnog vrha, u njihove protokole uvrstimo posete manastirima ili crkvama i oni se oduševe. Aleksandrovac radi na negovanju verske i kulturne baštine“ podsetila je predsednica opštine Aleksandrovac, Jelena Paunović.
Verski objekti kao relikvije kulturne i verske tradicije oličavaju i istorijske trenutke koji su duboko ukorenjene u kulturi sećanja, a sve zajedno ukazuje na značaj učenja i negovanja sopstvene istorije koja je sama po sebi učiteljica života.
Tekst je deo projekta ,,Putovanje kroz vekove kulturnog nasleđa Župe“ podržan od strane opštine Aleksandrovac u okviru sufinansiranja projekata za ostvarivanje javnog interesa u oblasti javnog informisanja. Stavovi izneti u podržanom medijskom projektu nužno ne izražavaju stavove organa koji je dodelio sredstva.
Коментари
Постави коментар